تفاوت انواع گواهینامه ایزو

تفاوت انواع گواهینامه ایزو چیست؟ راهنمای انتخاب ISO مناسب

تفاوت انواع گواهینامه ایزو در اصل مربوط به موضوع و هدف استاندارد تدوین شده است. هر استاندارد ISO برای مدیریت یک بخش از سازمان طراحی شده است.

اگر برای شرکت دنبال اخذ گواهینامه ایزو هستید، احتمالا خیلی زود با یک سوال مهم روبرو می شوید:

فرق بین انواع گواهینامه ایزو چیست؟، و یا کدام ایزو برای شرکت من مناسب است؟

گواهینامه ایزو 9001؟

گواهینامه ایزو 14001؟

گواهینامه ایزو 45001؟

گواهینامه ایزو 27001؟
گواهینامه IMS و یا دیگر گواهینامه های ایزو؟

یا اینکه اصلا باید چند گواهینامه همزمان دریافت کنم؟

اینجاست که موضوع تفاوت انواع گواهینامه ایزو اهمیت پیدا می کند.

تمامی استانداردهای ISO یک هدف را دنبال نمی کنند. بعضی روی کیفیت تمرکز دارند مثل استاندارد ISO 9001، بعضی روی الزامات زیست محیطی و برخی دیگر روی امنیت اطلاعات، انرژی، رضایت مشتری یا حوزه های دیگر.

بنابراین چنانچه به دلیل اینکه «شرکت رقیب فلان ایزو را گرفته» پس منم همان گواهینامه ایزو را دریافت می کنم، احتمال اینکه برای مدرک هزینه ای کنید که برای کسب و کار شما کاربردی ندارد؛ بسیار زیاد است.

از نگاه تجاری انتخاب گواهینامه ایزو باید با یک سوال شروع شود:

این گواهینامه قرار است چه کمکی به من بکند؟ و در چه فرصت تجاری مشکل من را حل می کند؟

تفاوت انواع گواهینامه ایزو در چیست؟

تفاوت انواع گواهینامه ایزو در اصل مربوط به موضوع و هدف استاندارد تدوین شده است. هر استاندارد ISO برای مدیریت یک بخش از سازمان طراحی شده است.

برای مثال:

• استاندارد ISO 9001 روی مدیریت کیفیت تمرکز دارد.
• ISO 14001 مربوط به مدیریت زیست محیطی است.
• ISO 45001 روی ایمنی و بهداشت شغلی تمرکز دارد.
• استاندارد ISO 27001 برای مدیریت امنیت اطلاعات است.

پس تفاوت انواع گواهینامه ایزو فقط در شماره آنها نیست؛ بلکه هرکدام قرار است یک حوزه متفاوت از کسب وکار را مدیریت کنند. برای همین همیشه نمتوان عنوان کرد یک نوع ایزو از بقیه بهتر است. بهترین گواهینامه ایزو برای کسب و کار شما، گواهینامه ای است که با فعالیت و هدف تجاری شرکت شما هماهنگ باشد.

در ادامه 4 نوع استاندارد ایزو را بررسی می کنیم تا متوجه شویم این چهار استاندارد برای چه کسب  کارهایی مناسب هستند.

استاندارد ISO 9001 چیست و برای چه کسب وکارهایی مناسب است؟

ISO 9001  یکی از شناخته‌ شده‌ ترین استانداردهای سیستم مدیریت کیفیت است. این استاندارد روی موضوعاتی مانند مدیریت فرآیندها، کنترل کیفیت، رضایت مشتری، کاهش خطا و بهبود عملکرد سازمان تمرکز دارد.

ISO 9001  برای طیف گسترده ‌ای از شرکت ‌ها قابل استفاده است، از جمله:

• شرکت‌های تولیدی
• شرکت‌های پیمانکاری
• شرکت‌های خدماتی
• شرکت‌های بازرگانی
• مجموعه‌های مهندسی
• شرکت‌های فناوری
• سازمان‌های آموزشی

از نظر بیزینسی، اخذ گواهینامه ایزو 9001  معمولاً زمانی ارزش بیشتری پیدا می‌کند که شرکت بخواهد ساختار حرفه‌ای‌ تر، اعتبار بیشتر نزد مشتری یا امکان حضور بهتر در مناقصات و ارزیابی تأمین‌کنندگان داشته باشد.

تفاوت ISO 14001 با ISO 9001 چیست؟

یکی از سؤال ‌های پرتکرار این است که فرق ISO 9001 با ISO 14001 چیست؟

استاندارد ISO 9001 روی کیفیت تمرکز دارد، اما ISO 14001 مربوط به مدیریت زیست ‌محیطی است. هدف ISO 14001 این است که سازمان تأثیرات زیست‌ محیطی فعالیت خود را شناسایی و مدیریت کند. برای مثال ممکن است موضوعاتی مانند مصرف منابع، پسماند، آلودگی، مواد مصرفی و اثرات زیست ‌محیطی فعالیت شرکت در این سیستم بررسی شوند.

این استاندارد بیشتر برای شرکت ‌هایی اهمیت پیدا می‌کند که فعالیت صنعتی، تولیدی، پیمانکاری یا پروژه‌ای دارند و موضوع محیط‌زیست در کار آنها جدی است.

ISO 45001 برای چه کاری است؟

استاندارد ISO 45001 استاندارد سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی است. این استاندارد روی کاهش ریسک‌های ایمنی، پیشگیری از حوادث و کنترل خطرات محیط کار تمرکز دارد. تفاوت ISO 45001 با ISO 9001 این است که اولی روی ایمنی و سلامت کارکنان تمرکز دارد و دومی روی کیفیت فرآیندها و خدمات.

اگر شرکت شما در حوزه‌ هایی مانند:

• ساخت و ساز
• نفت و گاز
• پتروشیمی
• صنعت
• تولیدی؛ و
• پروژه های اجرایی

فعالیت می کند، اخذ گواهینامه ISO 45001 می تواند اهمیت بالایی داشته باشد.

بیشتر بخوانید: نحوه پیاده سازی ایزو 45001 چگونه است؟: تفاوت انواع گواهینامه ایزو

ISO 27001 چه تفاوتی با دیگر ایزو های مدیریتی دارد؟

ISO 27001 استاندارد سیستم مدیریت امنیت اطلاعات است. این استاندارد برای سازمان‌ هایی مهم است که با اطلاعات حساس، داده‌ های مشتریان، اطلاعات مالی یا سیستم ‌های فناوری سروکار دارند.

برای مثال:

• شرکت‌ های نرم‌افزاری
• مراکز داده
• شرکت ‌های فناوری اطلاعات
• شرکت ‌های مالی
• کسب ‌وکارهای آنلاین
• سازمان ‌هایی که داده ‌های محرمانه نگهداری می‌کنند

ممکن است به ISO 27001 نیاز بیشتری داشته باشند. در این استاندارد تمرکز اصلی روی حفظ محرمانگی، صحت و دسترس ‌پذیری اطلاعات است. بنابراین اگر ریسک اصلی شرکت شما امنیت اطلاعات است، دریافت گواهینامه ISO 27001 می‌تواند از ISO 9001  یا ISO 14001 برایتان کاربرد تخصصی‌ تری داشته باشد.

برای مطالعه متن فارسی استاندارد ایزو 27001 اینجا کلیک کنید.

آیا همه شرکت‌ ها باید چند گواهینامه ایزو بگیرند؟

خیر.

این یکی از اشتباهات رایج در انتخاب گواهینامه است. بعضی شرکت ‌ها تصور می‌کنند هرچه تعداد گواهینامه ‌های ایزو بیشتر باشد، اعتبار شرکت نیز بیشتر می‌شود. اما از دید تجاری، این موضوع همیشه درست نیست. اگر شرکت شما واقعا به یک استاندارد نیاز ندارد، دریافت آن ممکن است فقط باعث افزایش هزینه شود.

مثلاً ممکن است یک شرکت خدماتی بیشترین نیاز را به ISO 9001 داشته باشد، در حالی که یک مجموعه صنعتی علاوه بر ISO 9001 به ISO 14001 و ISO 45001 هم نیاز داشته باشد. بنابراین تعداد گواهینامه ‌ها نباید معیار تصمیم‌گیری باشد.

کاربرد واقعی استاندارد مهم‌تر از تعداد مدارک است.

کدام ایزو برای شرکت ما مناسب است؟

برای انتخاب ISO مناسب، بهتر است به چند عامل توجه کنید.

1. حوزه فعالیت شرکت

اول ببینید شرکت شما دقیقاً در چه زمینه‌ای فعالیت می‌کند.

برای مثال:

شرکت تولیدی ممکن است روی کیفیت، محیط‌زیست و ایمنی تمرکز داشته باشد. شرکت IT ممکن است به کیفیت و امنیت اطلاعات نیاز بیشتری داشته باشد. شرکت پیمانکاری ممکن است به ISO 9001 و ISO 45001  توجه بیشتری داشته باشد.

2. هدف از دریافت گواهینامه ایزو چیست؟

هدف شما چیست؟

• شرکت در مناقصه؟
• افزایش اعتبار؟
• صادرات؟
• ورود به وندور لیست؟
• همکاری با شرکت‌های بزرگ؟
• اجرای الزامات مشتری؟
• بهبود سیستم داخلی؟

پاسخ این سؤال مستقیماً روی انتخاب استاندارد اثر می‌گذارد.

3. درخواست مشتری یا کارفرما

گاهی مشتری یا کارفرما مشخصاً یک استاندارد خاص را درخواست می‌کند. در این شرایط، سلیقه شما تعیین‌کننده نیست. باید دقیقاً بررسی کنید چه استانداردی و با چه شرایطی موردنیاز است.

4. ریسک های اصلی شرکت

اگر بزرگ‌ ترین ریسک شرکت شما ایمنی است، ISO 45001  اهمیت بیشتری دارد. اگر ریسک اصلی اطلاعات است، ISO 27001  مهم‌ تر است. اگر مسئله اصلی کیفیت و رضایت مشتری است، ISO 9001 می‌تواند اولویت داشته باشد.

تفاوت گواهینامه ایزو عمومی و تخصصی در چیست؟

برخی از استانداردهای ایزو دامنه کاربرد بسیار وسیعی دارند. برای مثال استاندارد ISO 9001 را با توجه به اینکه حوزه های عمومی مدیریت کیفیت را دربر می گیرد می توان برای اغلب حوزه های کسب وکار پیاده سازی کرد. اما برخی از استانداردها تخصصی تر هستند و برای یک حوزه یا صنعت خاص طراحی شده اند.

برای مثال:

استاندارد ISO 22000 تخصصی در حوزه مدیریت ایمنی مواد غذایی کاربرد  دارد.

استاندارد ISO 13485 تخصصی در حوزه سیستم مدیریت کیفیت تجهیزات پزشکی مطرح است.

استاندارد ISO 50001 روی مدیریت انرژی تمرکز دارد.

پس اگر شرکت شما در یک حوزه تخصصی فعالیت می‌کند، فقط سراغ استانداردهای عمومی نروید. ممکن است استاندارد تخصصی، ارزش تجاری بیشتری برای کسب ‌وکار شما داشته باشد.استاندارد ISO 50001 روی مدیریت انرژی تمرکز دارد.

آیا دریافت ارزان ترین گواهینامه ایزو بهترین انتخاب است؟

وقتی مدیران درباره دریافت گواهینامه تماس می‌گیرند، یکی از اولین سؤال‌ ها معمولاً قیمت است. این پرسش طبیعی است، اما نباید تنها معیار تصمیم ‌گیری باشد. اگر یک گواهینامه ارزان بگیرید اما برای مشتری، مناقصه یا قرارداد شما قابل استفاده نباشد، همان مبلغ کم هم عملا هزینه اضافه بوده است. بنابراین بهتر است اول بپرسید:

کدام گواهینامه ایزو برای شرکت من مناسب است؟

بعد سراغ هزینه بروید.

چطور بین اخذ گواهینامه ایزو 9001، گواهینامه ایزو 14001 و گواهینامه ایزو 45001  انتخاب کنیم؟

اگر بخواهیم خیلی ساده تفاوت این سه استاندارد پرکاربرد را توضیح دهیم:

استاندارد	موضوع اصلی	مناسب برای
ISO 9001	مدیریت کیفیت	برای همه سازمان ها
ISO 14001	مدیریت زیست محیطی	شرکت های صنعتی و پروژه ای
ISO 45001	ایمنی و بهداشت شغلی	پیمانکاران، صنایع و پروژه ها

در بسیاری از شرکت ‌های صنعتی و پیمانکاری ممکن است این سه استاندارد در کنار هم استفاده شوند. اما باز هم تأکید می‌کنیم:

قبل از دریافت پکیج چندگانه ایزو، باید نیاز واقعی شرکت بررسی شود.

آیا یک مشاور قبل از دریافت گواهینامه ایزو نیاز است؟

اگر صرفاً یک استاندارد ساده برای استفاده داخلی می‌خواهید، شاید انتخاب راحت باشد.

اما اگر هدف شما مناقصه، وندور لیست، صادرات، قرارداد یا ارائه مدرک به یک کارفرمای مشخص است، مشاوره قبل از اقدام می‌تواند جلوی اشتباه جدی را بگیرد.

یک بررسی اولیه باید مشخص کند:

• چه استانداردی نیاز دارید؟
• چه سطح اعتباری مناسب است؟
• گواهینامه قرار است کجا استفاده شود؟
• آیا کارفرما شرایط خاصی دارد؟
• آیا چند استاندارد نیاز دارید یا یک مورد کافی است؟

جمع بندی؛ تفاوت انواع گواهینامه ایزو

کدام گواهینامه ایزو را انتخاب کنیم؟ تفاوت انواع گواهینامه ایزو در هدف و حوزه کاربرد آنهاست. ISO 9001  برای کیفیت، ISO 14001  برای محیط ‌زیست، ISO 45001  برای ایمنی و ISO 27001 برای امنیت اطلاعات طراحی شده‌اند. بنابراین هیچ پاسخ واحدی برای همه شرکت ‌ها وجود ندارد.

گواهینامه مناسب، گواهینامه‌ای است که با فعالیت، مشتری، بازار و هدف تجاری شرکت هماهنگ باشد.

اگر برای انتخاب ISO فقط به قیمت یا تعداد گواهینامه ‌ها نگاه کنید، ممکن است هزینه کنید اما ارزش واقعی دریافت نکنید. اما اگر استاندارد درست را انتخاب کنید، گواهینامه ایزو می‌تواند به اعتبار، ساختار مدیریتی، مناقصات، قراردادها و توسعه بازار شرکت کمک کند.

اگر هنوز نمی‌دانید کدام گواهینامه ایزو برای شرکت شما مناسب‌ تر است، می‌توانید قبل از اقدام شرایط مجموعه را با کارشناسان ایران گواه بررسی کنید تا بر اساس نوع فعالیت، هدف دریافت و نیاز کارفرما، گزینه مناسب‌تر مشخص شود.

هدف این نیست که فقط یک ISO بگیرید؛ هدف این است که ISO درست را بگیرید.

لینک ارتباطی با ما در اپلیکیشن بله irangovah_systemfartak